Na een lange aanloopperiode werd in 2003 de wapenexport in dit land geregionaliseerd. Ook over de wapenhandel waren Vlamingen en Walen het roerend oneens. Vlaanderen moet nu de in-, uit- en doorvoer van wapens in decreten omzetten. In afwachting blijft de federale wetgeving van toepassing. En die wordt door Patricia Ceysens, Vlaams minister van Buitenlandse Handel, niet erg rigoureus gevolgd.
Uit het jaarverslag 2008 van het Vlaams Vredesinstituut over de buitenlandse wapenhandel blijkt dat het bedrijfsleven een aardige vinger in de pap heeft. Het argument dat via de wapenexport tewerkstelling gecreëerd wordt, is evenwel een schaamlapje. Het gaat hier hoofdzakelijk om winstbejag.
Cruciaal is dat volgens de nog bestaande federale wetgeving uitvoervergunningen onderworpen zijn aan voorwaarden. Zo worden vergunningen in beginsel niet toegekend voor leveringen aan landen die zich in een oorlogstoestand bevinden. En hierbij wordt geen verschil gemaakt tussen een oorlog met derde landen of een burgeroorlog. Een andere belangrijke voorwaarde is het respect voor de mensenrechten. Om fraude, bijvoorbeeld de aankoop door een tussenpersoon, te vermijden, is voor elke levering een eindgebruikercertificaat vereist.
Vooral daar wringt het schoentje. In ongeveer 70% van de gevallen wordt als eindbestemming een buitenlands bedrijf opgegeven. Meestal hebben de diensten van Ceysens daar geen probleem mee. Dat wordt verantwoord met het argument dat fabrieken niet altijd weten door wie hun productie zal worden afgenomen. Die uitleg voldoet echter niet, omdat het de wet ondergraaft en fraude dreigt te legitimeren.
De wet wordt verder nog omzeild door allerlei slinkse handelwijzen. Zowel producenten als klanten zijn daar erg inventief in. Als een Vlaams bedrijf bijvoorbeeld wapens uitvoert met een bedrijf in Gambia als zogenaamde eindgebruiker is alles formeel in orde. Maar als dat Gambiaans bedrijf op zijn beurt deze wapens aan Iran verkoopt, dan is het dat niet meer. Dit voorbeeld toont aan dat het eindgebruikerscertificaat in theorie een goede zaak is, maar dat het maar een echte meerwaarde heeft als er voldoende controlemogelijkheden zijn. Maar die ontbreken.
We kunnen er dus van uitgaan dat er bij gewapende conflicten tussen diverse landen, maar ook in vele burgeroorlogen, wel degelijk wapenmateriaal gebruikt wordt dat uit Vlaanderen komt. Tijd dus dat de wetgeving strikt wordt toegepast en het bedrog een einde neemt. Daarom vragen wij het nieuwe Vlaamse Parlement om eindelijk een initiatief te nemen en de nodige decreten goed te keuren waardoor allee achterpoortjes in de wapenexport gesloten worden.
In afwachting daarvan moeten de Vlaamse volksvertegenwoordigers erop toezien dat Ceysens de bestaande wetgeving toepast.
Philippe Haeyaert
Algemeen voorzitter
Juni 2009 |